Η Βία µπορεί να λάβει τις εξής µορφές:
- Παιδική κακοποίηση
Ακόµα και στις µέρες µας αρκετά παιδιά πέφτουν θύµατα κακοποίησης, κυρίως από τους γονείς τους, οι οποίοι χρησιµοποιούν τη βία ως µέσο πειθαρχίας, αλλά και από άλλα σηµαντικά πρόσωπα του περιβάλλοντος τους. Τα τελευταία χρόνια, έχει διαπιστωθεί και κακοποίηση µεταξύ συνοµηλίκων.
- Ενδοοικογενειακή βία
Εγκληµατικές συµπεριφορές, όπως η σωµατική βία σε βάρος ανηλίκων ως µέσο σωφρονισµού στο πλαίσιο της ανατροφής τους, ο συζυγικός εξαναγκασµός σε συνουσία., ο εξαναγκασµός ανικάνου ή ασθενούς µέλους της οικογένειας σε σεξουαλική πράξη, φαινόµενα αυθαιρεσίας και αυταρχισµού µέσα στην οικογένεια.
- Πολιτική βία
Το άτοµο που διαπράττει πολιτική βία είναι άκρως επικίνδυνο, γιατί νοιώθει ότι υπηρετεί ηθικές αξίες, ανώτερες απ’ την σωµατική ακεραιότητα κάποιας οµάδας ανθρώπων, πολλές φορές και όλων. Μοιάζει µε την θρησκευτική βία. Πρόκληση επικίνδυνων σωµατικών βλαβών µε πολιτικά κίνητρα, ή λόγο πολιτικού µίσους του αντιπάλου.
- Αναίτια βία
Βία χωρίς προφανή ή λογική αιτία. Νεανική βία σε τυχαία πρόσωπα “για πλάκα”. Σχιζοειδής βία χωρίς λογική αιτία. Ορµονική βία, λόγω υψηλής τεστοστερόνης, µα και χαµηλά επίπεδα αυτοσυγκράτησης-αυτοελέγχου. Σε όλες τις µορφές βίας, ο θύτης έχει συνήθως ένα υπόβαθρο είτε ορµονικό, είτε ιδεολογικό, είτε πολιτικό, είτε σχιζοειδές που είναι το υπόστρωµα πάνω στο οποίο τα δεδοµένα της ζωής θα απαντηθούν µε βία. Η βία σίγουρα είναι µια ασθένεια. Υπάρχουν ενδείξεις στον θύτη που η κοινωνία και το περιβάλλον είτε συνδιαµόρφωσαν είτε αγνόησαν.
- Κυνηγετική βία
Βία του κυνηγού προς το θύµα του. Άσκοπος βασανισµός του ζώου, λαθεµένη µέθοδος θανάτωσης που δεν τηρεί όσα ορίζει ο νόµος. Κατά πολλούς η κάθε βία, ακόµη και η βία για τροφή, είναι βία.
6. Σεξουαλική βία
Χωρίζεται σε δύο σκέλη. Την αποδεκτή βία από τους ερωτικούς συντρόφους Σε περίπτωση που υπάρχει αποδοχή της βίας στο σεξ, τότε ίσως δεν έχουµε βιασµό (πρέπει να γίνει καταγγελία). Όµως ανά πάσα στιγµή αυτό µπορεί να ανατραπεί, αν έστω και ένας επιθυµεί, µπορεί να καταβάλει µηνύσεις. Η βία στο σεξ είναι νοµικά παράνοµη. Αν κάποιος κάνει σωµατικές βλάβες σε άτοµο που συναινεί, πάλι η βία είναι παράνοµη, απλώς για να αποδειχθεί, θα πρέπει να υπάρχει καταγγελία. Σε καµία περίπτωση δεν είναι νόµιµο να τραυµατίζεις άτοµο που επιθυµεί τραύµα. Ο νόµος το απαγορεύει κατηγορηµατικά. ∆εύτερο σκέλος. Ο βιασµός (µη συναινετικές ερωτικές πράξεις).
Ηθικά υπάρχουν δυο κατηγορίες βιασµών.
- Ο θύτης-θύτες δεν έχει ερωτική σχέση µε αυτό.
- Ο θύτης-θύτες έχει ερωτική σχέση µε το θύµα-θύµατα, απλώς την στιγµή του βιασµού το θύµα δεν συναίνεσε στην πράξη.
7. Θρησκευτική βία – Ιερή βία
Το να προκαλείς σωµατικές βλάβες ή θάνατο λόγο θρησκευτικών πεποιθήσεων. Ονοµάζεται Ιερή βία και Ηθική βία. Ο θύτης δε διαπράττει κάποιο έγκληµα σύµφωνα µε τις αρχές του. Είναι πολύ επικίνδυνη µορφή βίας, όπως και η πολιτική, γιατί ακόµη και αν ο θύτης παραδεχθεί την πράξη του, δε θεωρεί συνήθως ότι έκανε κάτι µεµπτό.
- Ψυχολογική βία
Ψυχολογική πίεση, συνειδητή και µη. Ως ψυχολογική βία µπορεί να θεωρηθεί η πίεση ενός ατόµου να κάνει κάτι που δεν θέλει, ενώ αυτό δεν έχει ερωτηθεί αν θέλει. Για παράδειγµα, η υποχρεωτική στράτευση σε µια χώρα είναι µορφή ψυχολογικής βίας σε όσους την αποδέχονται για κοινωνικούς λόγους. ∆ηλαδή ψυχολογική βία υπάρχει όταν η αποδοχή του θύµατος είναι εικονική, για να µην διαταράξει οικογενειακές ισορροπίες. Π.χ. οι γονείς µου είναι δεξιοί, δεν θέλω να πάω στον στρατό, µα θα πάω να τελειώνω – σ’ αυτό ευθύνη έχει πρώτα το κράτος που δεν µελέτησε αυτήν την εκδοχή και µετά οι γονείς, που το κράτος δεν τους δίδαξε µε ειδικό υποχρεωτικό µάθηµα πως να είναι γονείς). Μορφή ψυχολογικής βίας είναι και ο ψυχαναγκασµός. Εκεί θύµα και θύτης πολλές φορές ταυτίζονται. Ψυχολογική βία, µας ασκούν άτοµα που επιµένουν να αγοράσουµε ένα προϊόν, ένας ζητιάνος που ακόµη και αν δεν µας µιλά, µας σοκάρει ψυχολογικά το κοµµένο του πόδι και η εµφάνισή του, την οποία προβάλει χωρίς να σέβεται τα όριά µας και µας εξαναγκάζει να δώσουµε κάτι µέσω του τρόµου. Το γεγονός ότι έχει ανάγκη τα χρήµατα, δεν αναιρεί ότι ίσως και άθελά του, ασκεί έντονη ψυχολογική βία (µε την ευθύνη πάντα της πολιτείας που δεν τον στέγασε σε ίδρυµα). Η ψυχολογική βία, δεν αναιρείται αν τα άτοµα που την ασκούν έχουν κάποια δίκαια αιτήµατα. Η βία τραυµατίζει τους αποδέκτες της.
- Οπτικοακουστική βία
Τα έντονα ερεθίσµατα, συνήθως αταίριαστα µε το περιβάλλον. Οι µεγάλες φωτεινές διαφηµίσεις που µολύνουν αισθητικά κι επιβάλλουν ένα προϊόν, ο γείτονας που βάζει δυνατά µουσική τα µεσάνυχτα, ο θόρυβος στο κέντρο των πόλεων. Η οπτικοακουστική βία, αφορά µη φυσιολογικά ερεθίσµατα, στα οποία το σώµα είτε δεν µπορεί να ανταπεξέλθει, είτε το καταπιέζουν ψυχικά – µε απόλυτα µετρήσιµα µεγέθη κι επιρροή στα επίπεδα ορµονών και άλλον φυσιολογικών διαδικασιών του σώµατος. Εάν και µοιάζει µε την ψυχολογική βία, σε πολλές περιπτώσεις διαφέρει στα συµπτώµατα. Παραδείγµατος χάριν, η δυνατή µουσική µπορεί να προκαλέσει µόνιµες βλάβες στο αφτί, σε αντίθεση µε µια καθαρά ψυχολογική βία (αν και καθαρή ψυχολογική βία δεν νοείται, πάντα µιλάµε για ψυχοσωµατικές επιπτώσεις, κι ακόµη για µετρήσιµα µεγέθη ικανά να καταγραφούν στο σώµα, πέραν µιας απλής ενοχλητικής σκέψης)
- Καλλιτεχνική βία – βία της τέχνης
Η χρήση µορφών βίας στην τέχνη. Υπάρχει η πιο άµεση εκδοχή, µε απεικόνιση βίας, φθορά ανθρώπινων σωµάτων ή θάνατοι, ύβρεις κτλ. Σε πολλές µορφές καλλιτεχνικής βίας, η βία είναι πιο κεκαλλυµένη, επιτίθεται στις αισθήσεις µας όχι πάντα µε άµεση ψυχολογική βία (µιας νεκροκεφαλής πχ.), µα µέσω µιας µη αρµονικής φόρµας πχ. ή ενός αταίριαστου ηχητικού ή χρωµατικού συνδυασµού. Η καλλιτεχνική βία, έστω και καλοπροαίρετη, τελικώς αναισθητοποιεί το άτοµο απ’ την βία πάνω σε άνθρωπο, γιατί ο εγκέφαλος δε διαφοροποιεί την βία σε καλή και κακή.
- Ενδοσχολική βία
Ο εκφοβισµός, η θυµατοποίηση ορίζουν µία κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεµµένη, απρόκλητη, συστηµατική και επαναλαµβανόµενη βία και επιθετική συµπεριφορά µε σκοπό την επιβολή, την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωµατικού και ψυχικού πόνου σε µαθητές από συµµαθητές τους εντός και εκτός σχολείου. Ο εκφοβισµός όµως δεν έχει σχέση µόνο µε το θύτη
αλλά και το θύµα αλλά και µε όσους γνωρίζουν την ύπαρξη του συµβάντος και δεν λαµβάνουν θέση, τους παρατηρητές, οι οποίοι µπορεί να είναι µαθητές αλλά και ενήλικες. Άρα το φαινόµενο είναι γενικό και οµαδικό.
12 .Κοινωνική – Πολιτική βία
Είναι αυθόρµητη. Ασκείται από κάποιο κοινωνικό υποκείµενο (στρώµα/τάξη). Έχει αντικειµενικό χαρακτήρα. Αίτια της είναι µία εξελισσόµενη κοινωνική σύγκρουση ή αντιπαράθεση. ∆εν συνοδεύεται από µία ορισµένη στρατηγική πρόθεση. Τα µέσα της είναι εφαρµοσµένα µε το σκοπό. Έχει ως οργανωτικό µοντέλο την οριζόντια συνεργατική διασύνδεση που εκφράζεται µε κάθε ουσιαστικά άµεσα- δηµοκρατικό πρότυπο (εργατικά συµβούλια, κλπ.)και κυρίαρχες εκδηλώσεις της αποτελούν οι διάφοροι τρόποι αυτοδιεύθυνσης, αυτοπροσδιορισµού, αυτοελέγχου και αυτοπροστασίας που εφευρίσκουν ‘εν θερµώ’ οι ίδιοι οι εκµεταλλευόµενοι. Η εφαρµογή της τείνει στην ανατροπή των υφιστάµενων σχέσεων εξουσίας και στη ριζική κατάργηση των δυνατοτήτων της επανασυγκρότησής τους. Συνεπώς, η κοινωνική βία συνιστά άρνηση της πολιτικής και δικαίωση ενός κοινωνικού υποκειµένου που τείνει να ανακτήσει τον εαυτό του και, κατά συνέπεια, κάθε κριτική της κοινωνικής βίας είναι αναγκαία και κριτική του κοινωνικού υποκειµένου που την ασκεί.
- Ρατσισµός
Είναι το δόγµα σύµφωνα µε το οποίο υπάρχει ένας σύνδεσµος µεταξύ φυλετικών και πολιτικών γνωρισµάτων και ορισµένες φυλές είναι εγγενώς ανώτερες από άλλες. Ρατσισµός είναι λοιπόν ο διαχωρισµός των ανθρώπων σε κατηγορίες, οι διακρίσεις που γίνονται σε βάρος κάποιων ανθρώπων µε κριτήριο το χρώµα, την εθνικότητα, την κοινωνικής τους θέση, το φύλο (σεξουαλικές αντιλήψεις) ή µε βάση κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τους διαφοροποιούν από τους άλλους και τους εντάσσουν σε οµάδες. Γενικότερα, ο ρατσισµός είναι η αρνητική στάση, η εχθρική διάθεση που δείχνουν πολλοί για συγκεκριµένες φυλές, οµάδες ή πρόσωπα και η µεροληπτική αντιµετώπιση αυτών.
