Η βία κατά των γυναικών είναι ίσως η πιο επαίσχυντη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωµάτων.

∆εν κάνει διαχωρισµό µεταξύ συνόρων, πολιτισµών ή πλούτου. Όσο συνεχίζεται, δεν µπορούµε να ισχυριζόµαστε ότι κάνουµε ουσιαστική πρόοδο προς την ισότητα, την ανάπτυξη και την ειρήνη»

Ο ορισµός της βίας κατά των γυναικών αντιστοιχεί στον ορισµό που υιοθετήθηκε το 1995 στην 4η Παγκόσµια ∆ιάσκεψη Γυναικών και αναφέρεται στις παραγράφους 113 και 118 της Πλατφόρµας ∆ράσης του Πεκίνο (*). Ο όρος «βία κατά των γυναικών» περιλαµβάνει κάθε πράξη βίας που στηρίζεται στο φύλο και έχει ως αποτέλεσµα ή είναι δυνατό να έχει ως αποτέλεσµα, την σωµατική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο για τις γυναίκες, συµπεριλαµβανοµένων των απειλών τέτοιων πράξεων, τον εξαναγκασµό ή την αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας είτε αυτό προκύπτει στην δηµόσια είτε στην ιδιωτική ζωή(παρ. 113). «Η βία κατά των γυναικών είναι η έκφραση της ιστορικά διαπιστωµένης ανισότητας στις σχέσεις ισχύος µεταξύ ανδρών και γυναικών, που οδήγησε στην κυριαρχία των ανδρών επί των γυναικών και στις διακρίσεις σε βάρος των γυναικών, µε αποτέλεσµα τη παρεµπόδιση της ανάπτυξής τους» (παρ.118).

Εποµένως ο όρος βία περιλαµβάνει:

• Τη βία µέσα στην οικογένεια (ενδοοικογενειακή βία).
• Τη βία γενικά µέσα στην κοινωνία (βιασµός, σεξουαλική κακοποίηση, σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία, trafficking/σωµατεµπορία).
• Συζυγικές βιαιότητες(σωµατική, σεξουαλική, ψυχολογική, οικονοµική κακοποίηση της γυναίκας από το σύζυγο)
• Εξαναγκασµός σε γάµο, τεκνοποιία, και αναγκαστική στείρωση
• Ακρωτηριασµοί γεννητικών οργάνων H βία κατά των γυναικών είναι µεγάλος κίνδυνος για τη δηµόσια υγεία και σηµαντική αιτία θανάτου και αναπηρίας για τις γυναίκες 16-44 ετών.

Σε αναφορά της Παγκόσµιας Τράπεζας εκτιµάται ότι η βία κατά των γυναικών ήταν τόσο σοβαρή αιτία θανάτου και ανικανότητας µεταξύ των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας όσο ο καρκίνος. Πρόκειται για φαινόµενο διαδεδοµένο σε όλες τις κοινωνίες και σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, ανεξάρτητα από το επίπεδο ανάπτυξης, το βαθµό πολιτικής σταθερότητας, το πολιτισµό ή τη θρησκεία.

Ενδοοικογενειακή Bία

Ως ενδοοικογενειακή βία ορίζεται κάθε είδους σωµατική, σεξουαλική ή ψυχολογική βία που ασκείται σε βάρος του θύµατος από τον πρώην ή νυν σύζυγο ή σύντροφο, καθώς και από µέλη της οικογένειάς του. Κύριες εκφάνσεις της ενδοοικογενειακής βίας αποτελεί η βία µεταξύ συζύγων ή συντρόφων, οι επιθέσεις εφήβων προς τους γονείς, η κακοποίηση και εκµετάλλευση ανήλικων ή ηλικιωµένων µελών της οικογένειας.

Η βία µέσα στην οικογένεια µπορεί να εµφανίζεται µε µορφές όπως είναι η ψυχολογική βία, η οικονοµική εκµετάλλευση, η σωµατική και η σεξουαλική κακοποίηση.

Από τις πιο συνηθισµένες µορφές ενδοοικογενειακής βίας είναι αυτή που εκδηλώνεται από τον (πρώην ή νυν) σύζυγο ή σύντροφο προς τη σύζυγο ή σύντροφο αντίστοιχα.

Σωµατική κακοποίηση

Επειδή από τη φύση τους οι άνδρες είναι πιο δυνατοί από τις γυναίκες, σε µια σωµατική πάλη, οι γυναίκες βρίσκονται σε µµειονεκτική θέση.

Ακόµα και εκείνες οι γυναίκες που έχουν κάποια εκπαίδευση στην αυτοάµυνα, δεν έχουν τη δυνατότητα να χρησιµοποιήσουν µε επιτυχία τις γνώσεις τους για ν’ αποκρούσουν µια επίθεση.

Η µορφή της σωµατικής κακοποίησης είναι πιο φανερή και η πιο επικίνδυνη τόσο για τη σωµατική ακεραιότητα, όσο και για την ίδια τη ζωή των γυναικών που πέφτουν θύµατά της. Σε µια τέτοια περίπτωση οι κακοποιήσεις κυµαίνονται από πολύ µικρές µέχρι πολύ µεγάλες σε σωµατικά αποτελέσµατα.

Στις πολύ µικρές κακοποιήσεις ανήκουν: ένα χαστούκι, ένα τσίµπηµα στο µάγουλο ή στο χέρι µια ελαφριά γροθιά και τράβηγµα µαλλιών. Σε πολλές περιπτώσεις αυτές οι επιθέσεις γρήγορα κλιµακώνονται σε µεγαλύτερες.

Οι µεγαλύτερες κακοποιήσεις περιλαµβάνουν: χαστούκια και γροθιές στο πρόσωπο και στο κεφάλι, κλωτσιές και γροθιές σ’ όλο το σώµα, φράξιµο της αναπνοής µέχρι λιποθυµίας, σπρώξιµο και πέταγµα µέσα σε δωµάτιο, στη σκάλα ή πάνω σ’ αντικείµενα, στραµπούλιγµα ή σπάσιµο χεριών, καψίµατα από σίδερο, τσιγάρα ή καυτά υγρά, τραύµατα από πέταγµα αντικειµένων, βίαιο ξύρισµα του ηβικού τριχώµατος, βίαιες σεξουαλικές επιθέσεις, µαχαιρώµατα και ακρωτηριασµοί. Εσωτερικές αιµορραγίες, αιµατώµατα, πρησµένα µάτια και σπασµένα δόντια.

Σίγουρα αυτή η µορφή βίας είναι η πιο φανερή και η πιο επικίνδυνη τόσο για την σωµατική ακεραιότητα, όσο και για την ίδια τη ζωή της γυναίκας.

Βιασµός

Βιασµός είναι ο εξαναγκασµός ατόµου, µε σωµατική βία ή µε απειλή σπουδαίου και άµεσου κινδύνου, σε συνουσία ή σε άλλη ασελγή πράξη ή σε ανοχή της (άρθρο 336 παράγραφος 1 του Ποινικού Κώδικα).

Ο βιασµός είναι το πιο αποτρόπαιο έγκληµα. Είναι ένα έγκληµα εξουσίας και επιβολής που προσβάλλει βάναυσα την προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια του θύµατος.

Σεξουαλική Παρενόχληση

Η σεξουαλική παρενόχληση είναι η εκάστοτε συµπεριφορά σεξουαλικού περιεχοµένου ή άλλη έµφυλη συµπεριφορά, η οποία παραβιάζει την αξιοπρέπεια γυναικών και ανδρών στον χώρο εργασίας, συµπεριλαµβανοµένης της συµπεριφοράς των προϊσταµένων και των συναδέλφων.

Είναι µια ανυπόφορη παραβίαση της αξιοπρέπειας των εργαζοµένων ή των εκπαιδευοµένων και είναι απαράδεκτη στις περιπτώσεις που: o Μια τέτοια συµπεριφορά είναι ανεπιθύµητη, αθέµιτη και προσβλητική. o Εργοδότες ή συνάδελφοι χρησιµοποιούν την απόρριψη ή την αποδοχή µιας τέτοιας συµπεριφοράς εκ µέρους ενός προσώπου ως βάση για µια απόφαση που επηρεάζει την πρόσβαση του εργαζοµένου στην επαγγελµατική κατάρτιση, στην εργασία, στη συνέχιση της απασχόλησης, στην προαγωγή, στο µισθό ή και σε άλλες συνθήκες εργασίας. o Τέτοιου είδους συµπεριφορά δηµιουργεί ένα κλίµα εργασίας εκφοβιστικό, εχθρικό ή ταπεινωτικό για το εν λόγω άτοµο.

• Η σεξουαλική παρενόχληση συνδέεται µε ένα ανασφαλές, αβέβαιο και επικίνδυνο ψυχοκοινωνικά εργασιακό περιβάλλον.

Trafficking

Μια σύγχρονη µορφή δουλείας Ο επίσηµος ορισµός του trafficking αντλείται διεθνώς από το«Πρωτόκολλο των Ηνωµένων Εθνών για την Αποτροπή Καταστολή και τη Τιµωρία της Παράνοµης διακίνησης Προσώπων µε σκοπό τη Σεξουαλική και Οικονοµική Εκµετάλλευση ιδιαίτερα Γυναικών και Παιδιών» και αφορά τη στρατολόγηση, µεταφορά, µετακίνηση, εγκατάσταση , ή παραλαβή προσώπων, µέσω απειλής, ή χρήσης βίας, ή άλλων µορφών εξαναγκασµού, της απαγωγής, του δόλου, της εξαπάτησης, της κατάχρησης της δύναµης, της κατάχρησης µιας τρωτής ή ευάλωτης θέσης, της προσφοράς ή της αποδοχής οικονοµικού ή άλλου οφέλους για την επίτευξη της σύµφωνης γνώµης ενός προσώπου το οποίο ασκεί έλεγχο ή εξουσία επί άλλου προσώπου για το σκοπό της εκµετάλλευσης.

Η εκµετάλλευση περιλαµβάνει την εκµετάλλευση της πορνείας ή άλλες µορφές σεξουαλικής εκµετάλλευσης, την εξαναγκαστική εργασία, ή παροχή υπηρεσιών, τη διαµόρφωση συνθηκών σκλαβιάς, ή τη λήψη σωµατικών οργάνων. Ο ορισµός αυτός είναι γνωστός ως «Πρωτόκολλο του Palermo» (2000) ή «Πρωτόκολλο του Trafficking». Τα φαινόµενα της κακοποίησης και της άσκησης βίας κατά των γυναικών εξακολουθούν να παρατηρούνται τόσο στην Ελλάδα όσο και στον υπόλοιπο κόσµο.

Μία µατιά στα στατιστικά στοιχεία και στις διάφορες µαρτυρίες, προκαλεί έκπληξη και αγανάκτηση. Bία κατά των γυναικών στην Ελλάδα Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση και συµµετέχει και αυτή σε αυτό το παιχνίδι της σιωπής όσον αφόρα το θέµα της βίας κατά των γυναικών. Το θέµα σπανίως φτάνει στη επιφάνεια και ακόµη πιο σπάνια οργανώνονται σχετικές δράσεις ή εκδηλώσεις ενηµέρωσης, ευαισθητοποίησης και δραστηριοποίησης. Σύµφωνα µε στοιχεία του Κέντρου Κοινωνικής Υποστήριξης Γυναικών (Κ.Κ.Υ.Γ.), το οποίο αποτελεί µία µη κυβερνητική οργάνωση µε έδρα τη Θεσσαλονίκη, από το Νοέµβριο του 1998 µέχρι τον περασµένο Οκτώβριο 1.061 γυναίκες ζήτησαν βοήθεια του Κέντρου. Οι γυναίκες που υφίστανται βία και έκαναν χρήση των υπηρεσιών του Κ.Κ.Υ.Γ. ήταν έγγαµες (σε ποσοστό 66,9 %), άνεργες(55,8%), απόφοιτες Λυκείου (26,5%), ενώ ο µέσος όρος ηλικίας τους ήταν 40,3 έτη. Το 79,4% είχε υποστεί βία από το σύζυγο ή από το σύντροφό τους.

Εµπορία µε σκοπό τη σεξουαλική εκµετάλλευση Η ∆ιεθνής Αµνηστία το 1998 δηµοσίευσε µία έκθεση που αφορούσε τα δικαιώµατα γυναικών και κοριτσιών που πέφτουν θύµατα εµπορίας µε σκοπό την εξαναγκαστική εκµετάλλευση στην Ελλάδα. Σύµφωνα µε την έκθεση αυτή «η εµπορία µε σκοπό την εξαναγκαστική πορνεία πιστεύεται ότι έχει δεκαπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία».

Ωστόσο, όπως τονίζει η έκθεση, η ελληνική κυβέρνηση µόλις πρόσφατα έλαβε µέτρα για την παροχή αρωγής και προστασίας σε άτοµα που έχουν πέσει θύµατα εµπορίας. Ας µην ξεχνάµε ότι η εµπορία γυναικών και κοριτσιών µε σκοπό την εξαναγκαστική πορνεία συνιστά ξεκάθαρα παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωµάτων.

Η παρούσα έκθεση υπογραµµίζει την αποτυχία των ελληνικών αρχών να αναγνωρίζουν εγκαίρως και να προστατεύουν τα δικαιώµατα των θυµάτων εµπορίας µε σκοπό την εξαναγκαστική πορνεία.

Επισηµαίνει τα κενά στην ελληνική νοµοθεσία και στις διαδικασίες που πρέπει να καλυφθούν ώστε αυτές να συνάδουν µε τα διεθνή πρότυπα των ανθρωπίνων δικαιωµάτων. Η Ελλάδα, συνεπής στα διεθνή ραντεβού της, έχει υπογράψει διάφορες συνθήκες για την καταπολέµηση της βίας, η συγκεκριµένη έκθεση όµως αποδεικνύει ότι κάποιες υποσχέσεις µένουν µόνο στα χαρτιά.

Το 2003 τέθηκε µε ισχύ το Πρωτόκολλο για την Πρόληψη, Καταστολή και ∆ίωξη της Εµπορίας Προσώπων, ιδίως Γυναικών και Παιδιών, το οποίο συµπληρώνει τη Σύµβαση των Ηνωµένων Εθνών κατά του ∆ιεθνικού Οργανισµού Εγκλήµατος(που συµφωνήθηκε στον πόλεµο το 2000). Η Σύµβαση του Συµβουλίου της Ευρώπης για τη δράση κατά της Εµπορίας Ανθρώπων εγκρίθηκε το 2005, ωστόσο χρειάζεται ακόµη 10 επικυρώσεις προκειµένου να τεθεί σε ισχύ. Έως τις 17 Μαΐου 2007, επτά κράτη µέλη του Συµβουλίου της Ευρώπης είχαν επικυρώσει τη Σύµβαση και 29 κράτη την είχαν υπογράψει.

Η Ελλάδα έχει υπογράψει και τις δύο συµφωνίες, αλλά δεν τις έχει ακόµη επικυρώσει. Αφρική: Πρώτη και µε διαφορά. Η βία κατά των γυναικών αποτελεί πρόβληµα που σε ορισµένες περιπτώσεις έχει πάρει τροµακτικές διαστάσεις. Σε ορισµένα υποτυπώδη κέντρα υγείας της Λαϊκής ∆ηµοκρατίας του Κονγκό φτάνουν, σύµφωνα µε τις µαρτυρίες των γιατρών, γυναίκες, θύµατα της νέας τάσης της «σεξουαλικής τροµοκρατίας» , των οποίων τα γεννητικά όργανα είναι πλέων µία ανοιχτή πληγή λόγω των επανειληµµένων βιασµών και της συνεχούς κακοποίησης. Στο θεωρητικά, µετά τις εκλογές του 2006, δηµοκρατικό Κονγκό οι διάφορες φυλές προσπαθούν µέσω αντίστοιχων πρακτικών να επιδείξουν την κυριαρχία τους ενώ η ∆ιεθνής Κοινότητα στέλνει εθελοντές και κοιµάται ήσυχη. Η ∆ιεθνής Αµνηστία απηύθυνε το 2007 έκκληση προς τον πρόεδρο της Λαϊκής ∆ηµοκρατίας του Κονγκό να δραστηριοποιηθεί σχετικά µε το θέµα της βίας κατά των γυναικών στη χώρα του µε αφορµή την περίπτωση της Bitondo Nyumba.

Η 56χρονη γυναίκα πέθανε από τα τραύµατα που της προκάλεσαν στρατιώτες του κυβερνητικού στρατού που της επιτέθηκαν και τη βίασαν τον Μάιο του 2005. τον Αύγουστο του 2005 δύο στρατιώτες συνελήφθησαν αλλά αφέθηκαν ελεύθεροι µετά από µερικές εβδοµάδες χωρίς εξηγήσεις. Σε έκθεσή της το 2005 η UNICEFτονίζει ήδη το πρόβληµα στις χώρες της Αφρικής αλλά και της Μέσης Ανατολής. Σύµφωνα µε τη συγκεκριµένη έρευνα τρία εκατοµµύρια κορίτσια στην υποσαχάρια Αφρική και τη Μέση Ανατολή υπόκεινται σε ακρωτηριασµό ή αποκοπή των γεννητικών τους οργάνων κάθε χρόνο. Στην συγκεκριµένη περίπτωση πρόκειται για ένα πολύ παλιό τοπικό έθιµο που πιστεύεται πως τονίζει την οµορφιά ενός κοριτσιού, την τιµή, την κοινωνική θέση και την αγνότητά της.

Βέβαια ο ακρωτηριασµός των γυναικείων γεννητικών οργάνων µπορεί να προκαλέσει παρατεταµένη αιµορραγία, µόλυνση, στειρότητα και θάνατο. Μία στις τρεις γυναίκες παγκοσµίως είναι θύµα κακοποίησης Σοκαριστικά είναι τα στοιχεία έρευνας του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας (ΠΟΥ) , τα οποία αποκαλύπτουν ότι περισσότερες από µία στις τρεις γυναίκες παγκοσµίως (το 35,6%) υφίστανται σωµατική ή σεξουαλική κακοποίηση στη διάρκεια της ζωής τους. Η έρευνα αποκαλύπτει ότι το 30% των γυναικών πέφτουν θύµατα βίας από τους συντρόφους τους . Παράλληλα, αναφέρει ότι το 38% των γυναικών που δολοφονήθηκαν, δολοφονήθηκαν από τους συντρόφους τους.

Το 42% των γυναικών που έπεσαν θύµα σεξουαλικής ή σωµατικής βίας από τους συντρόφους τους, έφεραν τραύµατα ως αποτέλεσµα αυτής της βίας. «Τα συµπεράσµατα αυτά στέλνουν ένα δυνατό µήνυµα ότι η βία κατά των γυναικών αποτελεί ένα παγκόσµιο πρόβληµα υγείας µε διαστάσεις επιδηµίας» δήλωσε η ∆ρ. Μάργκαρετ Τσαν, διευθύντρια του ΠΟΥ. «Φαίνεται, επίσης, ότι το παγκόσµιο σύστηµα υγείας µπορεί και πρέπει να κάνει περισσότερα για τις γυναίκες που πέφτουν θύµατα βίας» πρόσθεσε. Οι γυναίκες που πέφτουν θύµατα βίας από άτοµα µε τα οποία δεν διατηρούν ερωτική σχέση είναι κατά 2,6 φορές πιο πιθανό να εµφανίσουν συµπτώµατα κατάθλιψης και άγχους, σε σχέση µε τις γυναίκες που δεν έχουν πέσει θύµατα βίας.

Σε εκείνες που υφίστανται βία από τους συντρόφους τους, διπλασιάζεται η πιθανότητα να εµφανίσουν παρόµοια προβλήµατα. Στην έκθεση αναφέρεται ότι τα µεγαλύτερα επίπεδα βίας κατά γυναικών εµφανίζονται στην Αφρική, όπου σχεδόν ο µισός γυναικείος πληθυσµός (45,6%) υφίστανται σωµατική ή σεξουαλική βία. Στην Ευρώπη το ποσοστό φτάνει το 27,2%. Τα πλούσια κράτη δεν είναι απαλλαγµένα από τη βία. Το ένα τρίτο των γυναικών (32,7%) που ζουν σε χώρες µε υψηλά εισοδήµατα θα έρθουν αντιµέτωπες µε τη βία σε κάποια φάση της ζωής τους, αποκαλύπτει ο ΠΟΥ. Η έκθεση αναφέρει ότι «ο φόβος του στιγµατισµού» εµποδίζει πολλές γυναίκες να καταγγείλουν το γεγονός ότι έπεσαν θύµατα σεξουαλικής βίας.

Ο ΠΟΥ καλεί τις κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσµο «να λάβουν υπόψη τους σοβαρά το θέµα» και να υπάρξει καλύτερη εκπαίδευση των ατόµων που εργάζονται στον τοµέα της υγείας, ώστε αυτά να µπορούν να αναγνωρίζουν τις γυναίκες που έχουν πέσει ή κινδυνεύσει να πέσουν θύµατα βίας και να εξασφαλίσουν ότι θα δώσουν την κατάλληλη λύση. Έρευνα του ΠΟΥ µαζί µε το London School of Hygiene andTropical Medicine (LSHTM) και το Συµβούλιο Ιατρικής Έρευνας της Νοτίου Αφρικής (SAMRC)